0 items

Door Jack Vreeke

“Tekenen is de kunst van het weglaten” werd mij 50 jaar geleden verteld op de kunstacademie bij het tekenen naar de waarneming. Daar werd al mee gezegd dat figuratieve kunst niet alleen maar een herkenbare voorstelling heeft. In dit geval zou de achterliggende waarheid van de zichtbare werkelijkheid voor den dag komen. Vaak verwijst zo’n kunstwerk bijvoorbeeld als Vanitasstilleven naar een abstract idee als ‘vergankelijkheid’ of naar een mythologisch figuur: ‘venus’. Abstracte kunst bestaat uit een samenspel van lijnen, vlakken , kleuren en andere beeldende middelen en verwijst naar een gevoel, een sfeer, die niet in concrete vormen te vatten is. Of naar zichzelf: “What you see is what you get”zeggen we tegenwoordig en dan gaat het over concrete kunst. Wat de vorm betreft onderscheiden we abstract-geometrische en abstract-expressionistische kunst.

Uiteindelijk gaat het om het beeld en de functie van het beeld.

De vorm van het beeld is een structureel equivalent van het onderwerp, het gebruikte medium en de persoonlijke stijl van de maker, of dat nu een beroepskunstenaar is of een kind met een bepaald ontwikkelingsniveau.

Het beeld kan drie functies hebben:

Afbeelding: het beeld is dan abstracter dan het onderwerp. Daarin zijn allerlei gradaties te onderscheiden van wat de ‘ikoniciteit’ van het beeld genoemd wordt. Een letterlijke kopie op ware grootte van hetzelfde materiaal wordt steeds abstracter in een kleurenfoto, een plastische zwartwittekening, een schijf, een cirkel en tenslotte in de wiskundige formule van een bol.

Teken: in dit geval is het beeld ’afgesproken werk’. Een rond verkeersbord betekent altijd een verbod. Rood betekent van oudsher gevaar. Het is de kleur van vuur, bloed. Maar na de Chinese Revolutie  wilden de Chinezen het rood in het stoplicht vervangen door groen. Rood was voor hen de kleur van de vooruitgang geworden. Internationaal werd hun voorstel niet geaccepteerd.

Symbool: het beeld is concreter dan het onderwerp, bijvoorbeeld een cirkel als trouwring kan ‘eeuwigheid’ betekenen. Een Vanitasstilleven ‘vergankelijkheid’. Een liggend naakt ‘Venus’.

Dikwijls worden de namen voor deze functies slordig gebruikt.